ما وراى ماده منتقل شوند ، و اين انتقال همان مرگ است ، هم چنان كه فرموده : « وَقالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَعَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً ، يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً » « 1 » و مراد از « يوم » در اين آيه همان روز مرگ و بعد از مرگ است ، به دليل اينكه بعد از اين آيه مىفرمايد : « أَصْحابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُسْتَقَرًّا وَأَحْسَنُ مَقِيلًا » « 2 » و بعد از آن مىفرمايد : « وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَنُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا ، الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ وَكانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً » « 3 » و ظاهر سياق آن اين است كه مراد از « يوم » روز ديگرى است ( روز قيامت ) ، غير آن روزى كه در آيه قبلى بود ( روز مرگ ) و بعيد نيست كه در آيه « أَوْ تَأْتِيَ بِاللَّه وَالْمَلائِكَةِ قَبِيلًا » « 4 » مقصودشان نيز همين پيشنهادى باشد كه در آيه مورد بحث كرده‌اند . و كوتاه سخن ، اينكه خداى تعالى فرمود : اگر فرشته اى نازل كنيم هلاكت شما حتمى است ، جوابى است از در خواست نزول ملائكه و آوردن عذاب . و بنا بر اين براى تمام شدن معنى آيه جا دارد آيات ديگرى كه مشتمل بر وعده خدا است به اينكه : عذاب از اين امت به تاخير مىافتد ، ضميمه بر اين آيه شود ، نظير آيات سوره يونس كه مىفرمايد : « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ ، وَيَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ، قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَلا نَفْعاً إِلَّا ما شاءَ اللَّه لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ » - تا آنجا كه مىفرمايد - « وَيَسْتَنْبِئُونَكَ أحَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَرَبِّي إِنَّه لَحَقٌّ وَما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ » « 5 » .

--> ( 1 ) منكرين معاد و آنان كه بر لقاى ما اميدوار نيستند گفتند : چرا ملائكه بر ما نازل نمىشوند يا چرا ما پروردگار خود را نمىبينيم ؟ اينها با اين كلام خود پا از گليم خود فراتر نهاده و پيش خود ، خود را مستحق چنين چيزهايى دانستند و طغيان كردند ، طغيانى بزرگ . روزى كه ملائكه را مىبينند در آن روز براى مجرمين بشارتى نيست بلكه ملائكه به آنان خواهند گفت : شنيدن بشارت براى شما حرام و ممنوع است . سوره فرقان آيه 22 ( 2 ) اصحاب جنت در اين روز داراى قرارگاه بهتر و آسايشگاه نيكوترى هستند . سوره فرقان آيه 24 ( 3 ) و روزى كه آسمان شكافته مىشود در حالى كه ابرى بر فراز آن است ، و ملائكه در حال مخصوصى نازل مىشوند ، امروز ملك تنها براى خدا ثابت است و روز دشوارى است بر كفار . سوره فرقان آيه 29 ( 4 ) يا آنكه خدا و فرشتگان را بر صدق ادعايت شاهد بياورى . سوره اسراء آيه 92 ( 5 ) و براى هر امتى رسولى است ، پس وقتى رسولشان آمد ( و رسالت خداى را به آنان ابلاغ نمود و حجت بر آنان تمام شد ) به عدالت در بين آنان حكم مىشود . و در اين حكم به آنان جور و ستم نمىشود . مىگويند اگر در اين وعده اى كه ميدهى راست مىگويى ، بگو بدانيم اين چه وقت است ؟ بگو من قادر به نفع و ضرر خود نيستم مگر همان مقدارى كه خداوند بخواهد . براى هر امتى ( در عذاب بر تكذيب پيغمبر خود ) ، اجلى است معين - تا آنجا كه مىفرمايد - از تو مىخواهند كه آنان را خبر دهى آيا اين وعده تو حق است يا نه ؟ بگو آرى به حق پروردگارم قسم كه حق است ، و شما نمىتوانيد خدا را عاجز كنيد . سوره يونس آيه 53